علائم کمآبی در گربه و روشهای افزایش مصرف آب
کمآبی زمانی اتفاق میافتد که بدن گربه بیشتر از میزان دریافت آب، مایعات از دست بدهد. این وضعیت ممکن است بر اثر کم نوشیدن آب، هوای گرم، استفراغ، اسهال، تب یا بعضی بیماریها ایجاد شود. تشخیص زودهنگام علائم کمآبی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش شدید آب بدن میتواند عملکرد اندامهای مختلف، بهویژه کلیهها را مختل کند.
گربهها ذاتاً تمایل زیادی به نوشیدن آب ندارند و بخشی از نیاز روزانه خود را از طریق غذا تأمین میکنند. به همین دلیل، نوع غذا، تعداد ظرفهای آب، محل قرارگیری آنها و تازگی آب میتواند بر میزان دریافت مایعات تأثیر بگذارد.
گربه روزانه به چه مقدار آب نیاز دارد؟
میزان دقیق آب موردنیاز هر گربه به وزن، سن، نوع غذا، میزان فعالیت، دمای محیط و وضعیت سلامتی آن بستگی دارد. بهطور تقریبی، یک گربه سالم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، روزانه حدود ۴۵ تا ۶۰ میلیلیتر آب نیاز دارد.
این مقدار فقط شامل آبی نیست که گربه مستقیماً از ظرف مینوشد؛ آب موجود در غذای مرطوب نیز بخشی از مصرف روزانه محسوب میشود. بنابراین گربهای که کنسرو یا پوچ مصرف میکند، ممکن است نسبت به گربهای که غذای خشک میخورد کمتر به سراغ ظرف آب برود و همچنان آب کافی دریافت کند.
مهمترین علائم کمآبی در گربه
علائم کمآبی بسته به شدت آن متفاوت است. نشانههای اولیه ممکن است بسیار ظریف باشند و بهآسانی نادیده گرفته شوند. مهمترین علائم عبارتاند از:
- بیحالی، ضعف یا کاهش فعالیت
- کاهش اشتها یا امتناع از غذا
- خشک یا چسبناک شدن لثهها
- کاهش انعطافپذیری پوست
- کدر یا فرورفته به نظر رسیدن چشمها
- کاهش دفعات یا حجم ادرار
- یبوست یا مدفوع خشک
- افزایش ضربان قلب در موارد شدید
- سرد شدن پنجهها یا اندامها در کمآبی شدید
وجود یک علامت بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. اگر چند نشانه همزمان دیده میشود یا حال عمومی گربه مناسب نیست، باید با دامپزشک تماس بگیرید.
آزمایش کشسانی پوست چگونه انجام میشود؟
یکی از روشهای خانگی رایج برای بررسی احتمالی کمآبی، آزمایش کشسانی پوست است. برای انجام آن، پوست پشت شانههای گربه را با ملایمت کمی بالا بیاورید و سپس رها کنید. در یک گربه سالم، پوست معمولاً سریع به وضعیت طبیعی برمیگردد. بازگشت کند پوست میتواند یکی از نشانههای کاهش آب بدن باشد.
بااینحال، این آزمایش کاملاً دقیق نیست. سن، وزن، میزان چربی بدن و وضعیت طبیعی پوست گربه میتواند نتیجه را تغییر دهد. در گربههای مسن یا بسیار لاغر، پوست ممکن است حتی بدون وجود کمآبی نیز دیرتر به جای خود برگردد. بنابراین نباید تنها براساس این آزمایش درباره سلامت گربه تصمیم گرفت.
چه عواملی باعث کمآبی گربه میشوند؟
کم نوشیدن آب تنها علت کمآبی نیست. عوامل مختلفی میتوانند تعادل مایعات بدن را برهم بزنند، از جمله:
- استفراغ یا اسهال
- تب و افزایش دمای بدن
- گرمای زیاد محیط
- کاهش اشتها و نخوردن غذا
- دیابت
- بیماریهای کلیوی
- پرکاری تیروئید
- مشکلات دهان و دندان
- محدود بودن دسترسی به آب تمیز
- دشواری حرکت در گربههای مسن یا مبتلا به درد مفاصل
افزایش غیرعادی تشنگی نیز همیشه نشانه خوبی نیست. اگر گربه ناگهان بسیار بیشتر از گذشته آب مینوشد یا ادرار میکند، بهتر است برای بررسی بیماریهایی مانند دیابت یا مشکلات کلیوی به دامپزشک مراجعه شود.
چگونه گربه را به نوشیدن آب بیشتر تشویق کنیم؟
هر گربه ترجیحات خاص خودش را دارد. ممکن است یک روش برای یک گربه بسیار مؤثر باشد و برای گربه دیگر نتیجهای نداشته باشد. بهتر است چند روش مختلف را امتحان کنید و واکنش گربه را زیر نظر بگیرید.
۱. چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه قرار دهید
قرار دادن تنها یک ظرف آب ممکن است کافی نباشد. چند ظرف را در مکانهای آرام، قابلدسترسی و دور از رفتوآمد زیاد بگذارید. در خانههای چندگربهای، بهتر است برای هر گربه یک ظرف و دستکم یک ظرف اضافه وجود داشته باشد.
ظرف آب را تا حد امکان از ظرف غذا و خاک گربه دور نگه دارید. بسیاری از گربهها ترجیح میدهند آب آنها در محلی جدا از غذا و ظرف خاک قرار داشته باشد.
۲. آب را مرتب تعویض کنید
گربهها نسبت به بو و تازگی آب حساس هستند. آب ظرف را حداقل روزی یکبار تعویض کنید و ظرف را مرتب بشویید تا لایه چربی، مو، گردوغبار یا بوی مواد شوینده در آن باقی نماند.
در روزهای گرم یا زمانی که چند گربه از یک ظرف استفاده میکنند، بهتر است آب با دفعات بیشتری تعویض شود.
۳. جنس و شکل ظرف را تغییر دهید
بعضی گربهها ظرفهای پهن و کمعمق را ترجیح میدهند؛ زیرا سبیلهایشان هنگام نوشیدن با لبه ظرف تماس کمتری پیدا میکند. ظرفهای شیشهای، سرامیکی یا استیل معمولاً نسبت به ظروف پلاستیکی بو و چربی کمتری به خود میگیرند.
میتوانید چند ظرف با جنس و اندازه متفاوت در اختیار گربه قرار دهید تا مشخص شود کدام مدل را بیشتر دوست دارد.
۴. از آبخوری فوارهای استفاده کنید
برخی گربهها به آب در حال حرکت علاقه بیشتری نشان میدهند. آبخوری فوارهای میتواند آنها را به نوشیدن تشویق کند؛ اما باید مخزن، پمپ و فیلتر آن مرتب تمیز یا تعویض شود.
همه گربهها فواره را دوست ندارند؛ بنابراین حتی با وجود آبخوری برقی، بهتر است یک یا چند ظرف آب معمولی نیز همیشه در دسترس باشد.
۵. غذای مرطوب را وارد برنامه غذایی کنید
کنسرو و پوچ گربه معمولاً رطوبت بسیار بیشتری از غذای خشک دارند و میتوانند به افزایش دریافت روزانه آب کمک کنند. اگر قصد تغییر رژیم غذایی گربه را دارید، این کار را بهتدریج انجام دهید تا احتمال بروز مشکلات گوارشی یا پس زدن غذای جدید کمتر شود.
هنگام خرید غذای مرطوب، به کامل و متعادل بودن محصول، سن گربه و شرایط سلامتی او توجه کنید. برای آشنایی با بافتهای مختلف نیز میتوانید مقاله «راهنمای انتخاب غذای مرطوب گربه؛ تفاوت پته، ژله و سس» را مطالعه کنید.
۶. مقدار کمی آب به غذا اضافه کنید
در صورت پذیرش گربه، میتوان مقدار کمی آب ولرم به غذای مرطوب اضافه کرد و آن را بهآرامی مخلوط کرد. مقدار آب را کم شروع کنید تا بو و بافت غذا ناگهان تغییر نکند.
اگر گربه غذای مرطوبشده را نمیخورد، غذای معمول او را در اختیارش بگذارید. گربه نباید برای وادار شدن به مصرف غذای جدید، مدت طولانی بدون غذا بماند.
۷. دمای آب را امتحان کنید
بعضی گربهها آب خنک و برخی آب با دمای محیط را بیشتر میپسندند. میتوانید در ظرفهای جداگانه آب با دماهای متفاوت قرار دهید و انتخاب گربه را مشاهده کنید.
از افزودن خودسرانه نمک، شیر، شکر، مکمل یا طعمدهندههای انسانی به آب خودداری کنید. شیر معمولی نیز برای بسیاری از گربههای بالغ مناسب نیست و ممکن است موجب ناراحتی گوارشی شود.
چه کارهایی نباید انجام دهیم؟
برای نوشاندن آب، گربه را به زور نگه ندارید و بدون آموزش دامپزشک، آب را با سرنگ داخل دهان او نریزید. ورود ناخواسته مایع به مجاری تنفسی میتواند خطرناک باشد.
همچنین اگر گربه بیمار، بیحال یا دچار استفراغ مکرر است، صرفاً با تغییر ظرف آب یا افزودن آب به غذا منتظر بهبود نمانید. در چنین شرایطی ممکن است به معاینه و مایعدرمانی دامپزشکی نیاز داشته باشد.
چه زمانی مراجعه به دامپزشک ضروری است؟
در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه سریع به دامپزشک ضروری است:
- بیحالی یا ضعف قابلتوجه
- امتناع از آب و غذا
- استفراغ یا اسهال مکرر
- خشکی شدید لثهها
- فرورفتگی چشمها
- کاهش شدید یا قطع ادرار
- تلاش مکرر و دردناک برای ادرار کردن
- تغییر ناگهانی در میزان تشنگی یا ادرار
- مشکوک بودن به گرمازدگی یا مسمومیت
تلاش مکرر برای ادرار کردن بدون خروج ادرار، بهویژه در گربههای نر، میتواند نشانه انسداد مجاری ادراری و یک وضعیت اورژانسی باشد.
جمعبندی
تأمین آب کافی بخش مهمی از مراقبت روزانه گربه است. دسترسی به چند منبع آب تمیز، انتخاب ظرف مناسب، استفاده از غذای مرطوب و امتحان کردن آبخوری فوارهای میتواند به افزایش مصرف آب کمک کند.
بااینحال، کمآبی گاهی نشانه یک بیماری زمینهای است. اگر گربه دچار بیحالی، کاهش اشتها، استفراغ، اسهال یا تغییر محسوس در نوشیدن و ادرار کردن شده است، تشخیص و درمان را به دامپزشک بسپارید.
